آیا می خواهید که انگلیسی زبان، پیش فرض شما برای این سایت باشد |
[جوزف فضول/ الشرفه] راهپیمایی هزاران نفر از شیعیان لبنان در مراسم تشییع آیت الله العظمی فضل الله
هزاران نفر از شیعیان لبنان روز سه شنبه (6 ژوئیه) برای شرکت در مراسم تدفین آیت العظمی سید محمد حسین فضل الله، که روز یکشنبه (4 ژوئیه) در سن 75 سالگی در اثر خونریزی داخلی درگذشت، گردهم آمدند.
فضل الله مرجع تقلید شیعیان لبنان و خارج بود، آنها گوش به فرمان فتواهای او در مورد مسائل مختلف اجتماعی و دینی بودند. پیروانش به خاطر دیدگاه های اجتماعی میانه رو و باز او نسبت به گفتمان با سایر ادیان به او احترام می گذاشتند. او فتواهایی در مورد ممنوعیت ختنه کردن زنان و قتل های شرافتی صادر کرده بود.
فضل الله در سال 1935 در نجف عراق متولد شد، جایی که پدرش به منظور تحصیل علوم دینی به آنجا مهاجرت کرده بود. او طلبه اساتید پیشروی حوزه اسلامی نجف بود و در سال 1966 به لبنان بازگشت.
رئیس جمهوری لبنان، میشل سلیمان، درگذشت فضل الله را «فقدان ملی چهره ای خواند که به خاطر افکار باز و روشنگرش شناخته شده بود.» دولت لبنان روز سه شنبه را عزای ملی اعلام کرد.
هانی عبدالله، مشاور سیاسی و رسانه ای فضل الله، گفت که فضل الله جهان عربی و اسلامی را از روشنفکری، فرهنگ، نوسازی و اصلاح پر کرده بود. او اولین شخصیتی بود که خواستار گفتمان در سطح اسلامی شد و کتاب هایی در رابطه با این موضوع دارد، از جمله «گفتمان در قرآن کریم» و «در افق های گفتمان اسلامی مسیحی».
عبدالله به دفاع فضل الله از حقوق زنان و فراخوان او برای کاربرد علوم نوین اشاره کرد. او به الشرفه گفت: «او یک سال و نیم پیش فتوائی صادر کرد و به زنان اجازه داد در برابر خشونت و کتک زدن همسران خود تلافی کنند.»
وی افزود: «فضل الله همچنین روش شناسی نوینی را در صدور فتوا به ویژه در رابطه با بهره مندی از مزایای علم برای تأیید حلول هلال ماه رمضان معرفی کرد. کشورهای اسلامی بی شماری برای تائید آغاز ماه روزه، هلال ماه را با چشم غیر مسلح رویت می کنند.»
هانی فحص، یکی از اعضای شورای عالی شیعیان و عضو گروه عربی گفتمان، گفت که رهیافت فضل الله در مورد مسائل «بر می گردد به روزهای آغازین او در نجف، جائی که سرگرم تطبیق آنچه که به ارث رسیده بود با حال، گذشته و آینده بود، به طور پیوسته و همراه با تغییرات در دانش و آگاهی.»
فحص گفت: «بنیاد فرهنگی فضل الله فراتر از حوزه نجف رفته بود، او علاقمند به موضوعات برهه ای که در آن زندگی می کرد و به دنبال یافتن پاسخ هایی برای آن پرسش ها بود.»
فحص، فضل الله را به خاطر «اعلام شجاعانه نظریاتش ستایش کرد که در اثر آن یک روش شناسی فقهی نوین با ویژگی کوتاه کردن فاصله بین مذهب و علوم مدنی به وجود آمد.»
وی گفت که دیدگاه های فضل الله همچنین تحت تأثیر و شکل گرفته از «محیط لبنان و فرهنگ جامعه با ویژگی شراکت بین مسیحیون و مسلمانان و مناظره بین نفوذ شرق و غرب» بود.
فضل الله در اوائل دهه 1980 به عنوان رهبر معنوی حزب الله شناخته می شد، عنوانی که او آن را رد کرد.
عبدالله گفت: «فضل الله مقاومت اسلامی در لبنان را پذیرفته بود ولی بر خلاف آن از این که به عنوان رهبر معنوی حزب الله خطاب شود، امتناع کرد.»
برخلاف حمایت فضل الله از عملیات نظامی علیه اسرائیل، اختلافات او با مسئولین ایرانی و نیز پیروی او از یک فقه مستقل به عنوان دلایلی برای شکاف بین او و حزب الله انگاشته شده اند.
در گفت و گو با هفته نامه الشریعه در سال 1986، فضل الله عدم موافقت خود با مسئولین ایرانی را بر سر زمان تأسیس حکومت اسلامی در لبنان اعلام کرد و اشاره کرد که شرایط عینی برای تحقق بلافاصله این هدف وجود نداشت.
همچنین بنا به گزارش فضل الله هیچگاه پس از مرگ خمینی ولایت آیت الله علی خامنه ای، رهبر عالی ایران را نپذیرفت. در سال 2009، او به «وال استریت ژورنال» گفت که او ولایت فقیه را به عنوان یک رژیم اسلامی قطعی نمی بیند.
دانشمند لبنانی، طونی بدران در ناو لبنان نوشت: «فضل الله و زنده یاد محمد مهدی شمس الدین در اسلام شیعه در لبنان در تبدیل شدن به مراجعی با توان دسترسی فراملی، نه از قلب قم یا نجف، به دستاورد عمده ای نایل شده بودند.»
وی گفت: «اکنون بار دیگر، در مرجعیت خلاء ایجاد شده و مسابقه برای پر کردن خلائی که او برجای گذاشته، آغاز شده است. دبیر کل حزب الله، حسن نصرالله، فضل الله را به عنوان رهبری هوشمند مرشد ستوده است که می توان اشاره ای به نقش پیشین فضل الله در اعضای حزب الله آن را انگاشت. اما نصرالله احتمالاً به دنبال استفاده از میراث فضل الله به نفع حزب الله است، حتی در بیانیه مطبوعاتی این حزب هیچ اشاره ای به مرجعیت فضل الله نشده است.»
درگذشت فضل الله طی یک بیانیه مطبوعاتی در دفتر وی توسط آیت الله عبدالله الغریفی بحرینی اعلام شد.
اظهار نظر کنید (شیوه نامۀ بیان دیدگاه ها در الشرفه) * به معنی فیلد ضروری است
نظر خوانندگان
نبأ جليل
2010-7-23
خداوند والدین تو را بیامرزد... سنی ها به خاطر شفافیت دین خود همواره به خاطر نیات خوب خود زبانزد همگان هستند و چیزی را پنهان نمی کنند و بر خلاف مذاهب دیگر که پنهانی برنامه ریزی کرده و می خواهند قدرت را به دست بیاورند، سنی ها این گونه نیستند. اما این گمراهان نمی دانند که نقشۀ آنها ممکن است اندک زمانی موفقیت آمیز باشد؛ اما پس از مدتی نتیجۀ معکوس خواهد داشت و ساکنان زمین و آسمان آنها را نفرین خواهند کرد و همه چیز وارونه خواهد شد.
هيثم محمد
2010-7-23
حزب الله محصول دست ایران است که با هدف محاصرۀ دولت های خلیج و مصر توسط دولت های شیعی از ایران تا عراق، سوریه، و لبنان روی کار آمده است. ما نباید مانند احمق ها رفتار کنیم؛ چرا که آمریکا و اسرائیل ترجیح می دهند که با دولت شیعه معامله کنند و از این رو است که گسترش شیعه توسط ایران را حمایت می کنند تا بتوانند در برابر فلسطین همۀ منطقۀ عربی را به ایران بدهند. آمریکا و اسرائیل می دانند که سنی ها از فلسطین دست نمی کشند و از همین رو است که یک دولت شیعه را در عراق روی کار آوردند تا پشت آن دولتی شیعه در لبنان و سپس از مصر روی کار آید. پس از آن محاصرۀ عربستان سعودی و کشورهای خلیج و حکومت بر آنها آسان خواهد شد. این حمایت در ازای از دست رفتن فلسطین است. این برنامۀ ایران شیعه و آمریکا و اسرائیل است. ای رهبران عرب! پیش از آن که ایران شما را محاصره کرده و سپس بر شما حکومت کند، به هوش بیایید.
Faisal
2010-7-23
مذهب ما اسلام است و هیچ گونه فرقه گرایی پلیدی در آن وجود ندارد. ما از پرودگار توانا می خواهیم تا هر چه زودتر به حمایت از دین مبین خویش پرداخته و نقشه های دشمن را خنثی کند. آمین!
ابراهيم محمد
2010-7-21
تاریخ مستند به کشورهای پیشرفته اجازه می دهد تا یک چهرۀ تأثیرگذار را از روی رفتارها و دستاوردهایش بشناسند. حال تفاوتی ندارد که آیا این شخص خوب است یا بد! ما می توانیم در آینده از آن برای تصمیم گیری پیرامون انواع شخصیت های گوناگون و پیش بینی شیوه هایشان استفاده کنیم. درست همان گونه کالبدشکافی دلیل مرگ را نشان می دهد، ثبت اقدامات یک فرد به پژوهشگران اطلاعات تازه ای را ارائه می نماید که می تواند دانش تازه ای قلمداد شود. به این ترتیب می تواند در آینده و در صورت نیاز به این پژوهش های پیشرفته راه آنها را ادامه دهیم. با سپاس!
خالد خلف
2010-7-21
تفاوت میان محمد حسین فضل الله و حامد ابو زاید در این است که محمد حسین فضل الله به بدگویی از اسلام و قرآن نپرداخت و تنها اندیشه های عقب مانده و پوسیده را کنار گذاشت و با پیروی از راه درست سخنی به گزاف نگفت. امام برخلاف او حامد ابو زاید به اسلام چنان تاخت که به کفر و بی ایمانی به قرآن انجامید. همین آنها را با یکدیگر متفاوت می کند و او با اندیشه ای تازه که هیچ ربطی به اسلام ندارد، وارد ماجرا شد.
Asayed
2010-7-20
باشد که خداوند بر محمد حسین فضل الله، روحانی محترم شیعه، رحمت نموده و او را بهشت برین جای دهد. دیدگاه و مواضع او وی را به یکی از معتدل ترین روحانیون شیعه در عصر حاضر تبدیل کرده بود. او خواستار یکپارچگی میان مسلمانان بود و از توهین به اصحاب پیامبر و همسران رسول خدا و یا تهمت بی ایمانی به آنها بیزار بود. او هر عقیده ای که داشت، همواره نماد شکیبایی و مخالفت با چند دستگی و دشمنی باقی خواهد ماند.
سالم
2010-7-20
پس از آن که محمد حسین فضل الله، روحانی محترم و برجستۀ شیعه، درگذشت، لبنان به اختلاف میان پذیرش رهبری مرکز شیعی جهان که باید شهر قم در ایران باشد و یا شهر نجف، وارد شد؛ چرا که خود لبنان از نظر مرجعیت کشوری مستقل بود. اما اکنون غیبت وی در این زمینه خلأ بزرگی را ایجاد کرده است. دیدگاه های مستقل وی موجب شده بود که مشکلات بسیاری ایجاد شود و او به ناچار در سال 1966 لبنان را ترک کرد. وی همچنین یکی از فعالان حقوق بشر بود که غرب می خواست به شرق تحمیل کند. او علاقه مند به گفت و گوی میان ادیان و نزدیکی میان سنی و شیعه بود و از انقلاب خمینی نیز حمایت می کرد. اما با برگزاری آیین های مذهبی در عاشورا مخالف بود.
اوكتافيا نصرت
2010-7-18
من حتی تصور این را هم نمی کردم که در یک کشور دموکراتیک یک بانوی روزنامه نگار باسابقه تنها به دلیل پوشش برخی از خبرها و بیان دیدگاه های خود از کار برکنار شود. پس دموکراسی کجا است؟
امل حسن
2010-7-18
پس از بیست سال کار پر تلاش زمانی که این خبرنگار دیدگاه خود را دربارۀ آن روحانی شیعه اعلام کرد، سی اِن اِن او را برکنار نمود. همچنین هنگامی که سفیر بریتانیا باور خود را دربارۀ این روحانی شیعه بیان کرد، دولت بریتانیا پوزش خواست. به نظر می رسد که نفوذ اسرائیل در این جا برتر از آزادی بیان است. تا کنون حدود 100 سیاستمدار نمایندۀ مجلس و وزیر عراقی مراتب همدردی خود را اعلام کردند. آیا آمریکا آنها را هم تروریست می داند؟ و آیا آنها را مجبور خواهد کرد تا سخنان خود را پس بگیرند؟ به ویژه آن که یکی از آنها گفت: «این غم سنگینی است؛ چرا که او نخستین پشتیبان ما در نبرد با صدام دیکتاتور بود.»
[email protected]
2010-7-17
محمد حسین فضل الله یک روحانی عرب بود که منکر رویداد شکسته شدن دندۀ فاطمۀ زهرا (س) شده بود. بنابراین او را کافر محسوب کردند و او از صحنه حذف شده و با او مخالف شد. ملایان ایران حتی فتواهایی صادر کردند مبنی بر این که وی در مسیر اشتباه افتاده و گمراه شده بود. ما نباید فراموش کنیم که حزب الله محمد حسین فضل الله را به عنوان یک نماد مذهبی مد نظر قرار نمی دهد. به رغم ارتباط نسبی میان مقامات بالای حزب و این پژوهشگر منحصر به فرد عرب، محمد حسین فضل الله او با ملایان ایران ارتباط دارد. همه مردم می دانند که حزب سالم به ستایش از ملایان ایران پرداخته و نامی از پژوهشگران عرب به میان نمی آورد. متاسفانه نبردی پنهانی و شاید هم آشکار بر ضد همۀ نمادهای عربی وجود دارد؛ به حدی که زبان غالب مورد استفاده برای ارتباطات در جنوب عراق به زبان فارسی تبدیل شده است. آنها می کوشند تا همه چیزهایی که به اعراب ربط دارند را خوار و زبون کنند که این به رغم وجود [آخوندها] عمامه های سیاه و سفید بسیاری است که نماد تعلق به اهل بیت هستند. با این حال آنها اصرار دارند که به فارس ها تبدیل شده و بر همۀ چیزهایی که با اعراب مرتبط هستند، تسلط یابند. البته مذهب صوفیان که زیر عمامه سیاه و عبا پنهان شده بود، اکنون آشکار شده است. سپس ، آنها اشاعۀ نفرت، تعصب، و افراط گرایی در مقابل اعراب را آغاز کردند. هنگامی که محمد حسین فضل الله برای مبارزه با این نفرت و کینه توزی به انکار رویداد افترا آمیز معروف به «شکستن استخوان دنده» تلاش کرد، او را یک کافر و یک تبهکار از دست رفته قلمداد کرده و با او به شدت مبارزه کردند. هر کس بخواهد مذهب شیعه را اصلاح کند، کافر محسوب می شود و بی درنگ با او می جنگند.
على الرقيمى
2010-7-17
دربارۀ میهن پرستی شیعیان آزاده تردیدی نیست، اما هنگامی که یک روحانی شیعه در امور دنیوی دخالت می کند، این مذهب هویت و اعتبار خود را نیز از دست می دهد. در زمینۀ آقای فضل الله باید بگوییم که عرب های عراق از مرجعیت شیعه در نجف به رهبری سیاستمداران ایرانی و اطرافیان او بیزار هستند و در میان آنها حتی یک عرب هم وجود ندارد. درست مانند الصدر و پسران او در این جا نیز عرب ها کنار گذاشته شده و کشته شده اند. ایران با ملاها و پیروان خود که ادعای نزدیک بودن به مقامات مقدس را دارند، با استفاده از پول خود می جنگد و توان مالی و اخلاقی آن ناپدید می شود و در این جا است که منطق و میهن پرستی پدیدار می شود. هیچ دینی بدون کشور معنایی ندارد و نفوذ و پول ایران به زودی پایان خواهد پذیرفت. اگرچه ایران پول زیادی را صرف مأموران و پیروان خود می کند و برای نمونه حزب الله از دولت لبنان نیز قوی تر است. مرجعیت ایرانی در نجف همۀ پول خود را به قم و نزد ولایت فقیه می فرستد و آن را صرف عراقی ها نمی کند. برآوردها نشان می دهد که این مبلغ هر ساله هشت میلیارد (نیمی از بودجۀ جمهوری عربی سوریه) می باشد. وقتی که ما صحبت از ولایت وفقیه می کنیم، دیگر اعتدال معنایی ندارد.
yousif
2010-7-17
سید فضل الله به رغم نپذیرفتن دیدگاه های بسیاری از نزدیکان خود در دورانی که فرقه گرایی بیداد می کند، فردی بسیار کمیاب و نماد میانه روی و حقیقت بود.از دست رفتن او همانند از بین رفتن رابطۀ میان مذاهب اسلامی و اختلاف میان آنها است. او همواره در پس متحد ساختن مردم بود و بیشتر مقالات و بیانات او از سال های دهۀ 50 همین مسیر را دنبال می کردند. او با بسیاری از روحانیون شیعه و سنی در تماس بود و به خاطر دیدگاه های برجستۀ او بسیاری از مردم از او انتقاد کرده و حتی او را یک روحانی نمی دانستند و او به راستی تنها روحانی واقعی عرب بود. خداوند سید فضل الله را بیامرزد و به روحش آرامش بخشد!
Haidar
2010-7-15
باور شیعیان رهبری دینی و مرجعیت قابل توضیح نیست و موانع زمانی و مکانی را از بین برده و به همۀ شیعیان روی زمین یک رنگ مذهبی می دهد. باید گفت که این باور کاملاً مذهبی است و هیچ ربطی به سیاست و یا میهن پرستی ندارد. از سوی دیگر سنی ها از چنین رهبری دینی امروزی بی بهره اند و این موجب می شود که آنها در یک کشور نیز متفاوت باشند. شیعیان از سه مشخصه برخودار هستند: نخست نظام اقتصادی آن است که با خمس مشخص می گردد و استقلال رهبری شیعه از دولت های جهان را تضمین می کند. دوم، باور به رهبری سیاسی است که جامعۀ شیعه را از تفرقه و اختلافات فقهی مصون می دارد. هویت شیعه و عشق به خاندان پیامبر است که معرف بنیان رهبری در آنها است. من مطمئن هستم که نویسنده با همۀ ادعایی که مبنی بر فهم و شعور می کند؛ هچ چیزی از این موارد را نمی فهمد. انسان نباید چیزی که دربارۀ آن آگاهی ندارد و تنها تحت تأثیر کوته فکری قرار گرفته است را به زبان بیاورد.
عبدالعزيز
2010-7-15
از دست رفتن مرد بزرگی مانند سید محمد حسین فضل الله که همۀ سمت های رهبری خود را در حزب الله به خاطر بیانیه ها و دیدگاه هایش دربارۀ نظریۀ ولایت فقیه، ماجرای شکستن دندۀ حضرت زهرا (س)، و مخالفت او با اهانت به یاران پیامبر و همسر او ام المؤمنین از دست داد، به خوبی نشان می دهد که او فردی میانه رو بود و به رغم همۀ آزارهایی که به دست احزاب وابسته به ایران و دیگر تندرویان به او وارد آمد، توان این را داشت که پل ارتباطی میان دو مذهب باشد. اما ما اکنون و پس از درگذشت او از خدا می خواهیم تا او را ببخشد و به دنبال یک فضل الله تازه در عرصۀ شیعه سنی عراق می گردیم و از خود می پرسیم که آیا این فضل الله جدید بی پروا سخن حق را بیان خواهد کرد و با همۀ افراطیون شیعه و سنی مخالفت خواهد کرد یا نه؟!
2010-7-15
آیا ممکن است که روحانی شیعه مانند مرحوم فضل الله پشتیبان باورهایی خارج از نظام ایران و مفاهیم آن باشد که نه تنها ولایت ولایت فقه است، بلکه با ایده های خمینی و ایده های او نیز مخالفت بکند؟ ما این را نمی گوییم که درخواست آن فقید از دست رفته مبنی بر گفت و گو، شفافیت، و ابتکار را دست کم بگیریم. اما اگر او در کشوری مانند لبنان زندگی نمی کرد، هیچ یک از این باورها به حقیقت تبدیل نمی شد؛ چرا که لبنان کشور آزادی و آینده است. برای مثال در عراق المالکی و الحکیم و حامیان آنها که پیرو آخوندهای تهران و قم هستند، بی وقفه کوشیدند تا به هر ترتیب که شده عراقی ها را به زیر سلطۀ ایران ببرند و این کار را در آیین ها و مراسم ویژۀ خود به نمایش گذاشتند. آنها می خواستند به سنی ها پیام دهند که هر کاری که دلشان بخواهد را انجام خواهند داد و به مأموریتی که دارند، ایمان دارند. اما ثابت شد که این حقیقت ندارد و آن را می توان به خوبی در معاملاتی که درون دولت انجام می شد و یا فساد و هدر دادن دارایی های عمومی همراه بود، بیان کرد. خدا این روحانی را بیامرزد و به عراق نیز چنین مردی را عنایت فرماید که بگوید ما از فرمان های ایران پیروی نخواهیم کرد و جوامع ما ویژگی های فرهنگی خود را دارند.
اسماء
2010-7-10
مرگ سید فضل الله زیان بزرگی به مسلمانان و به ویژه شیعیان است. فضل الله یک روحانی برجستۀ شیعه در لبنان بود و بر خلاف آن دسته از آخوندهایی که اندیشه های عقب مانده اختیار می کنند، فضل الله به گسترش بینش معتدل در کشور کمک شایانی نمود.
2010-7-10
جهان اسلام به شدت تحت تأثیر مرگ شیخ فضل الله قرار گرفت و بسیاری از دولت های عرب و اسلامی به مردم لبنان و خانوادۀ ارجمند او تسلیت گفتند. این مرد مانند پدری برای بسیاری از جنبش های آزادی بخش کشورهای عربی بود و او در برابر ستمگران ایستاد و فتواهایی را صادر کرد و موجب شد که آنها به اسلام و آموزه های آن پایبند مانده و خشونت با دیگران را رد کنند. او به لبنان جهت غلبه بر بحران های داخلی آن کمک کرد و تفرقه را از بین برد و بر وحدت لبنانی ها تأکید ورزید. او به هماهنگی میان مسلمانان و دیگران و همچنین مسلمانان مذاهب گوناگون اعتقاد داشت و از همین رو بود که بسیاری از روحانیون سنی نیز پس از درگذشت وی مراتب سوگواری خود را اعلام نمودند.
ناظم
2010-7-10
از دست دادن سید فضل الله و دیگر آخوندهای میانه رو برای مسلمانان اندوهبار است و ما ممکن است دیگر آخوند میانه رویی نداشته باشیم؛ چرا که بسیاری از برگ های بازی جابجا شده و بسیاری چیزها تغییر کرده اند.
dana
2010-7-10
روحانی برجسته، شیخ فضل الله که در سن 75 سالگی چند روز پیش درگذشت، از جمله برجسته ترین روحانیون بود که زندگی خود را وقف فراخوانی به عدالت در میان مردم نمود و کوشید تا اختلاف را در لبنان از بین برده و شیعیان و سنی ها را برادر یکدیگر معرفی کند. مرگ این دانشمند نه تنها در لبنان و لبنانی ها بلکه بر مردم کشورهای دور و نزدیک عربی تأثیر گذاشت و همه را غمگین نمود. همه از نقش او و دیدگاه های معتدل او در زمینۀ مسائل مسلمانان آگاه هستند و او به هنگام مرگ هواداران بسیاری در میان مردم عادی، مدیران عالی رتبه، و سیاستمداران داشت و کسی نیست که از او ستایش نکند. به رغم این که او یک روحانی شیعه بود، اما پیروان و دوستداران زیادی در میان سنی ها نیز دارد. همه از فتواهای او پیروی کرده و مردم به این مرد احترام می گذاشتند.
عيسى
2010-7-10
موجب خرسندی است که همۀ کشورهای جهان مرتب تسلیت خود را به محض شنیدن این خبر به لبنان فرستادند و برای شرکت در آیین خاکسپاری شیخ فضل الله، این روحانی برجسته، سیاستمداران خود را فرستادند. او نه تنها در کشور خود که بلکه در بیرون از لبنان نیز یک مقام مذهبی محسوب می شد و مردم او را یک روحانی می دانستند و از فتواهای او پیروی می کردند؛ چرا که او راه درستی و پاکی را به مردم نشان می داد و با پیروی از آموزه های دینی از هیچ جناح و یا گروهی پشتیبانی نمی کرد و میان مسلمانان شیعه و سنی تفاوتی قائل نمی شد و آنها را برابر می دانست. امروز همه اندوهگین هستند و مرگ او سنی ها، شیعیان لبنان و کشورهای دیگر را غمگین ساخته است.
عمر
2010-7-9
خداوند این روحانی برجسته را غرق رحت نموده و در بهشت جاودان جای دهد. او خواستار گفت و گو میان مسلمانان مسیحیان بود و مردی طرفدار دانش بود و همین موجب شد که دشمنی او را به دل گرفته و او را از پای درآورند. خدا تو را بیامرزد ای استاد! و به ما صبر بدهد. او یک شیخ میانه رو بود و از خدا می خواهیم تا او را در بهشت خود منزل دهد. رحمت خدا بر روح پاکت باد! خداوند تو را با محمد (ص) و خانواده اش همنشین نماید و به کوری چشم القاعده ما راه استاد پاک خود را دنبال می کنیم و می گوییم که ما شیعیان و سنی ها برادریم!
ابراهيم الريس
2010-7-9
پروردگارا! مسلمانان، سنی ها و شیعیان و تمامی اختلافات آنها را گردهم آور! ما شاهد آن باشیم: «هیچ خدایی جز الله وجود ندارد و محمد رسول خداوند است.» تمام احترام و علاقۀ من به همۀ ادیان غیرمسلمان دیگر در جهان عرب باد! برادران، به صلح و بردباری بپیوندید. خداوند خود صلح است و اسلام ما همگان را به صلح فرامی خواند. بیایید به گسترش آن در تمامی نقاط زمین بپردازید؛ از مکان هایی که متاسفانه صلح در آنجا وجود ندارد و بی عدالتی در حال افزایش یافتن است.
عبدالله بخيت
2010-7-9
من چند مورد از مقاله های این روحانی فقید را خواندم و از آنها بسیار خوشم آمد. خدا او را بیامرزد و در بهشت جای دهد. همۀ جهان اسلام، از جمله شیعه و سنی، چهرۀ برجستۀ این ملت را از دست داده اند. خدایت بیامرزد، ای استاد عزیزم! و تو را در کنار جدت پیامبر خدا و خاندان پاک او جای دهد. همه از خداییم و به سوی او باز خواهیم گشت. خدا هر کس که برای شادی روح او فاتحه می خواند را برکت دهد. خداوند تو را غرق رحمت بیکران خود نموده و همنشین پیامبر (ص) نماید و تا ابد در بهشت برین محشور فرماید.