خواست رهبر پیشین طالبان برای ارتقای صلح و ثبات

فرزاد لمه در کابل
For Al-Shorfa.com
2010-02-20

[فرزاد لمه] ملا وکیل احمد متوکل، وزیر امور خارجه افغانستان، در دوران حکومت طالبان

ملا وکیل احمد متوکل متولد 1969 در استان قندهار در جنوب افغانستان است و وی یکی از اعضای بنیانگذار جنبش طالبان در افغانستان و پس از مدتی وزیر امور خارجه آن بوده است. متوکل در مدارس اسلامی افغانستان و در پاکستان تحصیل کرده است.

او همچنین مقام سخنگوی ملا محمد عمر را داشته و یکی از اعضای شورای عالی طالبان بوده است.

زمانی که حکومت طالبان در اواخر سال 2001 سقوط کرد، متوکل از کشور متواری نشد. مقامات دولت جدید وی را به نیروهای ائتلاف تحویل دادند. او پس از آزادی از زندان بگرام، مدتی در کابل تحت حصر خانگی بود. نام او در فهرست افراد تحریمی شورای امنیت سازمان ملل قرار داشت؛ اما سازمان ملل به ملکوت نام وی و چهار مقام پیشین دیگر طالبان را از این فهرست خارج کرده است. خبرنگار آسیای میانه آنلاین یک مصاحبۀ اختصاصی با او انجام داده است.

آسیای میانه آنلاین: این روزها مشغول چه کاری هستید؟ ایا هنوز از طالبان حمایت می کنید؟

متوکل: من مشغول فعالیت های فرهنگی همچون ترجمه بعضی از کتاب های عربی به پشتو هستم. هیچ کس نباید نسبت به وطنش بی تفاوت باشد، هرکس باید یک قدمی بردارد؛ چه از راه مشاوره و یا توصیه و یا هر راه دیگر باید برای برقرای صلح و ثبات در کشور خدمتی بکند. من به این کار تمایل دارم.

با وجود این که من یک مقام بلندپایه دولت طالبان بوده ام، هم اکنون نماینده این جنبش و یا ستیزه جویان آن نیستم. تلاش من صرفاً بر صلح و ثبات متمرکز شده است.

آسیای میانه آنلاین: آیا با پیشنهادهای مطرح شده در «همایش لندن» موافقید؟

متوکل: به نظر من، راهکار افغانستان و نه نقاضاهای کشور های خارجی در صدر باید اولویت ها قرار گیرد. مراحل آشتی و ادغام باید مراحل خاص خود را طی کنند. ابتدا باید بر آشتی متمرکز شد. اما «همایش لندن» بر راهکار ادغام به عنوان نخستین گام متمرکز شده بود.

دلیل این امر این است که جامعه بین الملل برای مذاکره با رهبری طالبان آماده نیست و حاضر نیست طالبان را به عنوان یک نیرو به رسمیت بشناسد. (جامعه بین الملل) در تلاش است تا ابتدا حمایت نیروهای رده پائین تر طالبان را جلب کند که به نظر من ساده نخواهد بود. من فکر می کنم (این روند) غیرطبیعی ست.

جنگ و صلح دو گزینه پیش رو برای حل مشکل است. مراحل صلح ویژگی ها و ضروریات خاص خود را دارد. (کشور) از جنگ هشت ساله ای که هیچ پیشرفت چشمگیری (به سوی صلح) نداشته، فرسوده و خسته شده است. من از این نظر به «همایش لندن» خوش بین هستم که برای نخستین بار مذاکرات صلح افغانستان در سطح بین المللی مطرح شده است. ممکن است پیامدهای مثبتی به همراه داشته باشد.

آسیای میانه آنلاین: همان گونه که اشاره شد جامعه بین الملل قصد ندارد با رهبری طالبان مذاکره کند. به نظر شما اگر ملا محمد عمر، رهبر طالبان از فهرست سیاه سازمان ملل خارج شود، ممکن است که در مذاکرات صلح با دولت افغانستان شرکت کند؟

متوکل: فکر می کنم گام هایی (خارج کردن از فهرست سیاه) مراحل صلح و مذاکرات را تسهیل می کند. این اقدامات سطح اعتماد در مذاکرات را افزایش می دهند. اگر راهکارهای ساده ای وجود داشت، هیچ کس در پی راه حل ها دشوار نبود. هیچ کس جنگ را به عنوان نخستین ملجا انتخاب نمی کند.

آسیای میانه آنلاین: افزون بر نام شما، اسامی دیگری نیز به تازگی از فهرست تحریم های سازمان ملل خارج شده اند. نظر شما در مورد این تصمیم چیست؟ آیا ممکن است این تصمیم برای مذاکرات آتی مفید باشد؟

متوکل: ممکن است قدم مثبتی باشد و احتمالاً دست کم شروع خوبی باشد. از بین پنج اسم، دو نام متعلق به مخالفانی است که در خشونت ها نقشی نداشته اند. دو فرد دیگر سمت دولتی دارند. پنجمین فرد، امینزایی است که به اشتباه جنگجوی طالبان خوانده شده است. وی کارمند دولت بوده و ستیزه جو نبوده است. خارج کردن نام افراد از فهرست سیاه، در مذاکرات با طالبان ناثیری نخواهد داشت اما دلیلی برای مثبت اندیشی در گفتگو خواهد بود.

آسیای میانه آنلاین: شرایط امنیتی درافغانستان درمقایسه با سال 2003 و 2004 بدتر شده است. نظر شما در این مورد چیست؟

متوکل: از برخی جنبه ها موارد عدم موفقیت وجود داشته است. بعضی از اعضای دولت منفعل بوده اند. فساد و بدرفتاری نیروهای خارجی از جمله دلایلی بوده اند که اعتماد مردم از دولت سلب شده و در نهایت به مخالفان پیوسته اند. افزون بر آن، جنگ بی وقفه و فقدان یک مرحله صلح سبب شده که وضعیت امنیتی بدتر شود.

آسیای میانه آنلاین: گزینه های پیش روی دولت رئیس جمهور حامد کرزی و استقرار صلح در کشور چیست؟

متوکل: دولت باید به جای تمرکز بر پیگری دریافت پول بیشتر از «همایش لندن» باید تلاش کند تا کشورهای خارجی متقاعد شوند این معضل، مشکل افغانستان بوده و راهکارها نیز باید ویژه افغانستان باشند.

دولت باید خواستار حذف فهرست افراد تحت پیگیر، تعطیلی زندان های باگرام و گوانتاناموبی و مشارکت نیروهای مخالف مسلح در مذاکرات صلح می شد. جامعه بین الملل نیز باید این شروط را می پذیرفت. اما هیچ یک از این اتفاق ها به وقوع نپیوست. به نظر می رشد جهان برای استقرار صلح در افغانستان مصمم نیست.

آسیای میانه آنلاین: گزارش ها حاکی از آن هستند که کای ایده، فرستاده ویژه سازمان ملل در امورافغانستان، به تازگی با نمایندگان طالبان در دبی ملاقات کرده است. این گزارش ها صحت دارند؟

متوکل: زمانی که اخبار پیرامون این دیدار در دبی منتشر شدند هم کای ایده و هم طالبان صحت این گزارش ها را انکار کردند. هم چنین گفته شده بود که شاه عبدالله، پادشاه عربستان، با نمایندگان دولت افغانستان و طالبان دیدار کرده بوده است. این گزارش ها بر بنیان تبلیغات استوار شده بودند. در واقع، پادشاه عربستان تنها برای مشورت و گفتگو با بعضی از نمایندگان افغان و اعضای پیشین طالبان دیدار کرده بود. هیچ یک از جنگجویان کنونی طالبان در این دیدار حضور نداشتند.

مسئله مهمتر این است که سازمان ملل و کای آیده دشمن طالبان نیستند. به نظر من، تعجبی ندارد اگر دیداری بین آنها برگزار شود اما به هر حال طرفین خبر ملاقات در دبی را انکار کردند.

آسیای میانه آنلاین: نظر شما در مورد بمب گذاری های انتحاری در افغانستان چیست؟ آیا دست خارجی ها در کار است و یا از سوی افغان ها انجام می شوند؟

متوکل: (بمب گذاری انتحاری) تکنیکی است که به عنوان راهی برای ایجاد تعادل بین نیروهای خاصم نابرابر، از خاورمیانه به افغانستان منتقل شد. پیش از این باور عمومی این بود که افغان ها این عملیات را اجرا نمی کنند؛ اما هم اکنون بسیاری معتقدند که این بمب گذاری ها تداوم جنگ بین افغان ها است.

آسیای میانه آنلاین: برای استقرار صلح چه باید کرد؟ درخواست های شما از طالبان، دولت افغانستان و جامعه بین الملل چیست؟

متوکل: به نظر من ما در این جنگ طولانی تجربیاتی کسب کرده ایم. توجه به دولت، صدافت آن در برقرای صلح از اهمیت ویژه ای برخوردار است. طرفین باید پیش شرط های خود را کنار بگذارند و مذاکرات را آغار کنند. باید برای شروع مذاکرات با برداشتن قدم های ساده تر و در پی آن پیشرفت به سوی مراحل دشوارتر، کمیسیونی تشکیل شود. رسانه ها باید نقش مثبت تری بازی کنند. جنگ یک شبه پایان نمی یابد؛ اما چنین تلاش هایی می توانند راه برای برای پایان دادن به جنگ هموار کنند.

بوک مارکینگ (بایگانی سازی اینترنتی)

خواهشمند است دیدگاه خود را پیرامون این مقاله با ما در میان بگذارید تا ما بتوانیم کیفیت این سایت اینترنتی را بهبود ببخشیم